ChienTich.comChiến Tích
Thể thao trí nhớ

Môn nhớ số đọc to trong thi trí nhớ: giữ nhịp từng giây, không được nghe lại

Môn số đọc to đòi nghe, mã hoá và đặt hình cùng lúc, lỡ một nhịp là đứt chuỗi. Cách gom nhóm khi nghe, tự làm bài tập ở nhà và các nấc luyện vừa sức.

Side view of a middle-aged woman with eyes closed sitting upright on a wooden chair in a quiet room in Da Lat, small speaker on a side table, cool morning light

Trong môn số đọc to, người thi nghe một dãy chữ số được đọc theo nhịp đều, thường khoảng một chữ số mỗi giây, không được xem, không được nghe lại, rồi viết ra theo đúng thứ tự. Điểm thường được tính tới chữ số đúng cuối cùng trước lỗi đầu tiên, nên một lần lỡ nhịp ở đầu dãy có thể xoá công sức của cả phần sau.

Đây là môn được nhiều người luyện coi là căng nhất vì người thi không làm chủ được nhịp độ. Bài này giải thích môn số đọc khác môn số in thế nào, vì sao khó, cách gom nhóm khi nghe, chuyện gì xảy ra khi lỡ một nhịp, cách tự làm bài tập ở nhà và các nấc luyện bạn có thể tự đặt.

Môn số đọc khác môn số in ở chỗ nào

Với số in, bạn tự quyết định tốc độ: chỗ dễ đọc nhanh, chỗ khó dừng lại một chút, chỗ nghi ngờ thì nhìn lại. Với số đọc, nhịp do người đọc hoặc thiết bị quyết định, đều đặn từ đầu tới cuối. Bạn không thể dừng, không thể quay lại, và mỗi giây trôi qua là một chữ số mới đang đến.

Điều đó thay đổi toàn bộ cách mã hoá. Ở môn số in, mắt thấy trước cả cặp chữ số rồi mới đổi ra hình. Ở môn số đọc, bạn phải giữ chữ số thứ nhất trong tai, đợi chữ số thứ hai, rồi mới đổi ra hình, trong khi chữ số thứ ba đã sắp tới. Có một độ trễ thường trực giữa thứ đang nghe và thứ đang đặt vào tuyến đường.

Ở nhiều giải, môn này có vài lượt với độ dài khác nhau, và người thi được lấy kết quả tốt nhất. Ngôn ngữ đọc do ban tổ chức quy định; ở các giải quốc tế, chữ số thường được đọc bằng tiếng Anh. Người Việt muốn thi giải quốc tế vì vậy cần luyện nghe chữ số tiếng Anh tới mức phản xạ, không phải dịch thầm sang tiếng Việt.

Vì sao môn này khó với hầu hết người thi

Không có quyền dừng. Ở môn số in, một cặp số khó chỉ làm bạn chậm vài giây. Ở đây, nếu bạn mất hơn một nhịp để dựng hình, chữ số tiếp theo đã trôi qua và bạn bỏ lỡ nó.

Làm ba việc cùng lúc. Bạn nghe chữ số mới, đổi cặp trước đó ra hình, và đặt hình vào tuyến đường, tất cả trong một nhịp. Chỉ cần một việc chậm là cả chuỗi lệch.

Lỗi đầu tiên là điểm dừng. Vì điểm thường tính tới lỗi đầu tiên, nhớ thêm sau chỗ sai không giúp gì. Áp lực tâm lý vì vậy rất lớn, nhất là ở những chữ số đầu dãy.

Tai dễ bị đánh lừa. Một số chữ số nghe gần giống nhau trong một số giọng đọc, chẳng hạn "năm" và "lăm", "bảy" và "bẩy" trong tiếng Việt, hoặc các cặp số có âm gần nhau trong tiếng Anh. Mệt hay mất tập trung là dễ nghe nhầm.

Môi trường ảnh hưởng nhiều. Một tiếng ho, tiếng ghế kéo trong phòng có thể làm bạn lỡ đúng một nhịp. Người luyện môn này thường tập trong nhiều điều kiện tiếng ồn khác nhau để quen.

Gom nhóm khi nghe: đợi đủ cặp rồi mới dựng hình

Cách phổ biến nhất là nghe hai chữ số, rồi trong khoảng thời gian của chữ số thứ ba và thứ tư, dựng hình của cặp vừa nghe và đặt vào tuyến. Như vậy bạn luôn đi trễ hai nhịp so với người đọc. Độ trễ này ổn định thì không sao; chỉ khi nó tăng dần qua mỗi cặp thì mới có chuyện.

Người mới nên bắt đầu với một hình mỗi điểm dừng, tức hai chữ số mỗi điểm. Cách này tốn nhiều điểm nhưng giảm áp lực ghép cảnh trong lúc nghe. Khi đã quen, có thể chuyển sang hai hình mỗi điểm như ở môn số in, nhưng nhiều người thấy với môn số đọc, giữ đơn giản lại hiệu quả hơn.

Một mẹo quen dùng là dùng các hình có sẵn chuyển động mạnh, để không phải nghĩ thêm hành động khi đặt vào điểm dừng. Hình con rắn tự trườn quấn quanh chân bàn, hình quả cam tự lăn xuống bậc thềm. Mỗi giây tiết kiệm được ở bước tưởng tượng là một giây dư cho tai.

Có người dùng cả nhịp thở để đánh dấu cặp: hít vào ở chữ số thứ nhất, thở ra ở chữ số thứ hai. Cách này có người thấy hữu ích, có người thấy rối; nên thử ở bài tập ngắn trước khi áp dụng cho bài dài.

Chuẩn bị trước lượt nghe

Vì không có quyền dừng, những gì diễn ra trong vài chục giây trước lượt nghe ảnh hưởng nhiều tới kết quả. Người luyện môn này thường có một nghi thức ngắn: chọn sẵn tuyến đường sẽ dùng, đi nhanh qua vài điểm đầu để "mở" tuyến, ngồi thẳng, thả lỏng vai và thở đều. Nghi thức giống nhau mỗi lần giúp đầu óc vào trạng thái quen thuộc.

Chọn tuyến cũng là một quyết định chiến thuật. Tuyến dùng cho số đọc nên là tuyến bạn thuộc nhất, các điểm cách đều và không có chỗ rẽ khó, vì bạn không có thời gian để tìm điểm tiếp theo. Nhiều người dành riêng một hai tuyến chỉ cho môn này và không dùng chúng cho môn khác.

Mệt mỏi ảnh hưởng tới môn số đọc rõ hơn các môn tự điều chỉnh tốc độ. Nếu một buổi bạn thấy buồn ngủ hay căng thẳng, hãy chọn dãy ngắn hơn hoặc dời việc luyện số đọc sang hôm khác. Ghi lại giờ luyện cùng kết quả cũng giúp bạn biết khung giờ nào trong ngày mình nghe tốt nhất.

Lúc viết lại: đi tuyến khi tai đã nghỉ

Viết ngay khi dãy kết thúc. Những cặp cuối cùng vừa được đặt nên còn rất tươi nhưng cũng dễ bay mất. Nhiều người viết vài cặp cuối ra lề trước, rồi mới quay về đầu tuyến và viết theo thứ tự.

Đi tuyến chậm và chắc. Thời gian viết thường rộng rãi hơn thời gian nghe. Không cần vội; đi từng điểm, nhìn rõ hình rồi mới viết.

Đánh dấu cặp nghi ngờ. Nếu một cặp không chắc, đánh dấu nhỏ bên cạnh và đi tiếp. Lúc chấm, bạn sẽ biết cảm giác nghi ngờ của mình đáng tin tới đâu.

Đếm số chữ số đã viết. So với độ dài dãy để biết có sót hay thừa cặp nào không. Sót một cặp ở giữa làm lệch toàn bộ phần sau, nên đếm là bước kiểm rẻ mà đáng giá.

Ghi nhận chỗ trễ tăng dần. Nếu các lỗi dồn về nửa sau, có thể độ trễ đã tăng dần trong lúc nghe. Lần sau thử hình đơn giản hơn cho những cặp bạn hay khựng.

Khi lỡ một nhịp thì làm gì

Lỡ nhịp là chuyện gần như ai luyện môn này cũng gặp. Điều quan trọng là phản ứng thế nào để không làm hỏng phần còn lại của buổi luyện.

  • Đừng cố đuổi theo chữ số đã mất. Càng cố nhớ lại chữ số vừa trôi, bạn càng bỏ lỡ thêm các chữ số đang đến.
  • Quay về nhịp ngay ở cặp tiếp theo. Trong bài luyện, bạn vẫn có ích khi tiếp tục để luyện phản xạ bắt nhịp lại, dù điểm thi đã dừng ở lỗi đầu.
  • Ghi lại chỗ lỡ ngay sau bài. Đó là cặp số nào, hình nào, và lúc ấy bạn đang nghĩ gì. Mẫu lỗi lặp lại cho biết hình nào cần thay.
  • Chọn độ dài bài theo khả năng hiện tại. Vì điểm dừng ở lỗi đầu, người thi thường chọn mục tiêu vừa sức ở lượt đầu để chắc có điểm, rồi mới mạo hiểm ở lượt sau.
  • Đừng tự trách. Môn số đọc có độ dao động lớn giữa các lần, kể cả với người luyện lâu. Một buổi kém không nói lên nhiều điều.

Tự làm bài tập số đọc ở nhà

Bạn không cần thiết bị đặc biệt. Có thể làm như sau.

  1. Viết hoặc nhờ ai đó viết sẵn vài dãy chữ số ngẫu nhiên với độ dài khác nhau, giữ kín trước khi luyện.
  2. Ghi âm giọng đọc các dãy đó theo nhịp đều, có thể dùng một máy gõ nhịp để giữ tốc độ. Nếu có người đọc trực tiếp, nhờ họ giữ nhịp đều, không nhấn giọng.
  3. Ngồi ở nơi yên tĩnh, nhắm mắt hoặc nhìn một điểm cố định, bật bản ghi và nghe hết một dãy mà không dừng.
  4. Khi bản ghi kết thúc, viết ngay dãy số ra giấy, đi theo tuyến đường.
  5. So với dãy gốc, tính số chữ số đúng tới lỗi đầu tiên, và ghi riêng tổng số chữ số đúng để xem bạn mất điểm vì một lỗi sớm hay vì nhớ kém đều.
  6. Khi đã quen giọng mình, đổi sang giọng người khác hoặc đọc bằng tiếng Anh, vì giọng lạ thường khó hơn.

Nên có một bộ đề luyện đủ lớn để không vô tình nhớ dãy cũ. Nếu tự ghi âm, nên chờ vài ngày rồi mới nghe lại một dãy, hoặc nhờ người khác chuẩn bị đề cho bạn.

Các nấc tự đặt cho môn số đọc

Các mốc dưới chỉ là gợi ý để bạn tự ghi vào sổ thành tích, không phải chuẩn của giải nào. Nhịp đọc nên giữ cố định trong một giai đoạn để so được với chính mình.

NấcMục tiêuLưu ý
1Hai mươi chữ số không lỗi, nhịp chậm hơn một chữ số mỗi giâyLàm quen việc nghe rồi mới dựng hình
2Hai mươi chữ số ở nhịp một chữ số mỗi giâyGiữ độ trễ ổn định hai nhịp
3Bốn mươi chữ số không lỗiBắt đầu ghi sổ lỗi theo cặp
4Sáu mươi đến tám mươi chữ sốLuyện trong môi trường có tiếng ồn nhẹ
5Hơn một trăm chữ sốThử nghe bằng giọng lạ hoặc tiếng nước ngoài
6Ổn định ở mức cao qua nhiều buổiQuan trọng hơn một lần đạt đỉnh

Ở môn này, độ ổn định đáng ghi nhận hơn kỷ lục cá nhân. Một người đạt bốn mươi chữ số trong chín trên mười lần thường đi xa hơn một người thỉnh thoảng đạt tám mươi nhưng hay vấp ở chữ số thứ năm.

Câu hỏi thường gặp

Môn số đọc có cần bảng mã hoá riêng không?

Không cần. Bạn dùng chính bảng 100 hình của môn số in. Chỉ nên kiểm lại những hình mất nhiều thời gian để dựng, vì ở môn này mỗi giây đều quý.

Nghe số bằng tiếng Anh có khó hơn tiếng Việt nhiều không?

Với phần lớn người Việt là có, vì phải thêm một bước nhận ra chữ số. Muốn thi giải quốc tế, bạn nên luyện nghe chữ số tiếng Anh thật nhiều tới mức không còn dịch thầm.

Có nên nhắm mắt khi nghe không?

Nhiều người nhắm mắt để dễ hình dung tuyến đường, người khác nhìn một điểm cố định để không buồn ngủ. Hãy thử cả hai trong các buổi luyện và giữ cách cho kết quả ổn định hơn.

Vì sao lỗi đầu tiên lại quyết định điểm?

Vì môn này kiểm tra khả năng theo kịp một dòng thông tin liên tục. Ở nhiều thể thức, điểm được tính tới chữ số đúng cuối cùng trước lỗi đầu tiên, nên độ chính xác ở phần đầu dãy rất quan trọng.

Người lớn tuổi có nên luyện môn này không?

Có thể, ở nhịp chậm và dãy ngắn, như một hoạt động tập trung dễ chịu. Không nên tự gây áp lực về tốc độ. Nếu thấy khó tập trung hay hay quên tăng dần trong đời sống, nên hỏi bác sĩ thay vì tự luyện thêm.

Trẻ em có nên luyện số đọc không?

Có thể tập với dãy rất ngắn, nhịp chậm, không bấm giờ và không chấm điểm. Đây là môn dễ gây căng thẳng, nên với trẻ, các môn có hình như nhớ đồ vật thường phù hợp hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138