ChienTich.comChiến Tích
Luyện trí với chữ

Tìm từ trong bảng chữ cái: cách dò ô nhanh, bảng mẫu tám nhân tám và cách tự kẻ

Cách giải bài tìm từ trong bảng chữ cái: dò theo chữ hiếm, quét tám hướng, đánh dấu không rối mắt. Kèm bảng mẫu tám từ con vật có đáp án và cách tự làm.

Child and grandmother at a low table on a veranda in An Giang, both tracing a finger across a square grid of empty boxes on paper, potted plants around, overcast light

Bài tìm từ trong bảng chữ cái là một lưới chữ cái xếp kín, trong đó có giấu một số từ theo hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo, có khi viết ngược; người giải tìm và khoanh từng từ trong danh sách cho sẵn. Đây là dạng luyện với chữ nhẹ nhàng nhất: không cần đoán nghĩa, chỉ cần mắt và sự kiên nhẫn, nên hợp với mọi lứa tuổi.

Dù nhẹ nhàng, bài tìm từ vẫn có cách làm nhanh và cách làm chậm. Bài này giới thiệu các chiến thuật dò ô, một bảng mẫu tám nhân tám có đáp án đã kiểm, các nấc tăng độ khó, và quy trình tự kẻ bảng cho gia đình hay lớp học sao cho mỗi từ chỉ xuất hiện đúng một lần.

Luật và các hướng giấu từ

Một bảng tìm từ gồm lưới chữ cái và danh sách từ cần tìm. Các từ được viết liền, không dấu, theo một trong tám hướng: ngang từ trái sang phải, ngang từ phải sang trái, dọc từ trên xuống, dọc từ dưới lên, và bốn hướng chéo. Bảng dễ chỉ dùng hai hướng thuận là ngang trái sang phải và dọc trên xuống; bảng khó dùng đủ tám hướng.

Các từ được phép chia nhau chữ cái ở chỗ chúng cắt qua, giống ô chữ, nhưng không bắt buộc phải cắt nhau. Những ô không thuộc từ nào được điền chữ cái bất kỳ để che. Vì bảng điền chữ ngẫu nhiên, đôi khi có những chuỗi vô tình thành từ khác có nghĩa; người giải chỉ cần tìm các từ trong danh sách, những chuỗi khác không tính.

Với tiếng Việt bỏ dấu, có một điều cần biết: từ hai chữ cái như HO, GA, CA rất dễ xuất hiện ngẫu nhiên nhiều lần trong một bảng chữ. Vì vậy người soạn cẩn thận thường chỉ đưa vào danh sách những từ từ ba chữ cái trở lên. Nếu bạn gặp một bảng có từ hai chữ cái mà tìm thấy hai chỗ, đó là lỗi soạn, không phải lỗi của bạn.

Bảng mẫu: tám con vật giấu trong lưới tám nhân tám

Danh sách cần tìm: TRAU, NGUA, VOI, MEO, THO, CUU, KHI, GAU. Các từ có thể nằm ngang, dọc, chéo và có từ viết ngược. Hàng đánh số từ trên xuống, cột đánh số từ trái sang phải.

12345678
Hàng 1NGAUKUNH
Hàng 2KGSQOHTT
Hàng 3MIUMSKRP
Hàng 4EOPAVARK
Hàng 5OVVRUUCY
Hàng 6RREORLXQ
Hàng 7MNYGVOVK
Hàng 8IHKMXORG

Gợi ý nếu bạn muốn tự giải trước: hai từ nằm trọn trong hai hàng trên cùng, hai từ nằm chéo bắt đầu từ hai góc phía trên, và cả bảng chỉ có đúng một chữ C. Đáp án ở mục ngay sau.

Đáp án bảng mẫu

Mỗi từ dưới đây đã được kiểm để chỉ xuất hiện đúng một lần trong bảng, tính đủ tám hướng.

TừÔ bắt đầuHướng đọc
GAU (gấu)Hàng 1, cột 2Ngang, trái sang phải
NGUA (ngựa)Hàng 1, cột 1Chéo, xuống dưới về bên phải
TRAU (trâu)Hàng 2, cột 8Chéo, xuống dưới về bên trái
THO (thỏ)Hàng 2, cột 7Ngang, phải sang trái
MEO (mèo)Hàng 3, cột 1Dọc, trên xuống
VOI (voi)Hàng 5, cột 2Dọc, dưới lên
CUU (cừu)Hàng 5, cột 7Ngang, phải sang trái
KHI (khỉ)Hàng 8, cột 3Ngang, phải sang trái

Hai từ dùng chung một ô: chữ U ở hàng 5, cột 5 vừa là chữ cuối của TRAU vừa là chữ cuối của CUU. Đây là lý do người giải đừng bỏ qua những ô đã khoanh; một ô có thể thuộc nhiều từ.

Bạn có thể thấy chữ G và A cạnh nhau ở hơn một chỗ, hay chuỗi HO nằm ngay trong THO. Đó là ví dụ cho việc từ hai chữ cái xuất hiện ngẫu nhiên, nên chúng không có trong danh sách.

Chiến thuật dò nhanh

Bắt đầu từ chữ ít xuất hiện. Trong bảng mẫu, chữ C chỉ có đúng một ô, nên CUU lộ ra ngay khi bạn tìm thấy nó. Với từ có chữ xuất hiện nhiều như KHI, tìm mọi chữ K rồi nhìn tám ô quanh nó xem có H không; cách này vẫn nhanh hơn dò theo chữ U hay chữ O vốn dày đặc.

Dò cặp chữ thay vì một chữ. Với từ có phụ âm ghép, dò cặp TH, NG, KH như một đơn vị. Khi thấy hai chữ đó kề nhau theo bất kỳ hướng nào, bạn đã có hướng đọc của cả từ.

Quét có hệ thống. Đi từng hàng từ trên xuống, mỗi hàng đọc xuôi rồi đọc ngược; sau đó làm tương tự với từng cột; cuối cùng mới tới các đường chéo. Quét lung tung thường bỏ sót đúng những từ viết ngược.

Tìm từ dài trước. Từ dài khoanh xong sẽ chiếm nhiều ô, phần bảng còn lại gọn hơn để dò từ ngắn. Từ ngắn ba chữ cái dễ lẫn với chuỗi ngẫu nhiên, nên để sau.

Đánh dấu nhẹ tay. Dùng bút chì gạch một đường mảnh qua từ, không tô kín ô, để chữ bên dưới vẫn đọc được cho những từ cắt qua. Gạch luôn tên từ trong danh sách để khỏi tìm lại.

Tự kẻ một bảng tìm từ cho gia đình hoặc lớp

Tự kẻ bảng tìm từ là việc một người lớn làm trong nửa giờ. Phần mất công nhất là khâu kiểm, đừng bỏ qua.

  1. Chọn chủ đề và sáu đến mười từ từ ba chữ cái trở lên. Viết không dấu, viết hoa.
  2. Kẻ lưới vuông. Lưới tám nhân tám hợp với sáu đến tám từ ngắn; lưới mười nhân mười hợp với mười từ dài vừa.
  3. Đặt từ dài trước, sau đó từ ngắn. Chọn hướng tuỳ độ khó: bảng cho người mới chỉ dùng ngang và dọc thuận.
  4. Cho các từ cắt nhau ở chữ chung nếu được; bảng có giao nhau trông gọn và thú vị hơn.
  5. Điền các ô còn trống bằng chữ cái ngẫu nhiên, ưu tiên những chữ có trong các từ của danh sách để không lộ.
  6. Kiểm từng từ trong danh sách: tìm theo cả tám hướng, đảm bảo mỗi từ chỉ có đúng một chỗ. Đồng thời đọc lướt toàn bảng xem có vô tình hiện ra chuỗi nào không phù hợp với người giải, nếu có thì đổi chữ.
  7. Viết đáp án ra tờ riêng theo dạng ô bắt đầu và hướng đọc như bảng mẫu.

Bước kiểm vô tình là bước ít ai nghĩ tới nhưng rất cần, nhất là khi soạn cho trẻ: chữ cái ngẫu nhiên có thể ghép thành một từ không hay, và trẻ thường tìm ra đúng chỗ đó đầu tiên.

Vì sao mắt hay bỏ sót từ ngay trước mặt

Ai làm bài tìm từ cũng từng gặp cảnh dò mãi không thấy, rồi người bên cạnh chỉ ra một từ nằm ngay giữa bảng. Lý do thường là mắt đã quen đọc theo một hướng, từ trái sang phải, nên những từ viết ngược hay nằm chéo dễ bị lướt qua. Người đọc thạo còn có thói quen nhìn cả cụm chữ thay vì từng chữ, đây là điều tốt khi đọc sách nhưng lại khiến bỏ sót khi dò lưới.

Cách khắc phục là chủ động phá thói quen: dùng ngón tay hoặc một mảnh giấy che bớt bảng, chỉ để lộ một hàng hay một cột mỗi lần, và đọc chậm cả hai chiều. Với đường chéo, đặt một thước kẻ nghiêng theo đường chéo sẽ giúp mắt không nhảy hàng.

Cũng đừng quên rằng mệt mỏi làm việc dò kém đi rõ rệt. Nếu dò mười phút không thêm được từ nào, nghỉ một chút rồi quay lại thường hiệu quả hơn ngồi tiếp. Khi giải cùng trẻ, đây là lúc tốt để nói với con rằng ai cũng có lúc không thấy, và nghỉ một chút là một cách làm thông minh chứ không phải bỏ cuộc.

Biến thể để bảng tìm từ đỡ nhàm

Khi đã quen dạng cơ bản, bạn có thể thay đổi bảng theo nhiều cách mà vẫn giữ luật đơn giản.

  • Bảng theo bài học: danh sách từ là thuật ngữ của một bài, như các bộ phận của cây hay các loại hình khối, kèm yêu cầu nói nghĩa mỗi từ sau khi tìm.
  • Bảng ngoại ngữ: dùng từ tiếng Anh theo chủ đề, người giải vừa tìm vừa đọc to từ đó. Tiếng Anh không có dấu nên soạn dễ hơn.
  • Bảng hình dạng: lưới không vuông mà có hình ngôi nhà, con cá, chiếc lá theo chủ đề, các ô ngoài hình bỏ trống.
  • Bảng thiếu danh sách: chỉ cho chủ đề và số từ, người giải phải vừa nghĩ vừa tìm.
  • Bảng đôi: hai bảng giống nhau giấu cùng các từ nhưng khác vị trí, hai người trong nhà mỗi người một bảng rồi so cách mình tìm.
  • Bảng có dấu: mỗi ô một chữ cái kèm dấu, hợp cho người lớn muốn kết hợp luyện chính tả.

Biến thể nào cũng vậy, phần kiểm mỗi từ chỉ xuất hiện một lần vẫn là bước không được bỏ.

Các nấc tăng độ khó

Bảng tìm từ có thể nâng độ khó theo nhiều cách mà không cần đổi chủ đề. Bạn có thể tự đặt cột mốc cho mình theo từng nấc, hoặc soạn cho người thân theo nấc vừa với họ.

NấcThay đổiHợp với
MộtLưới sáu nhân sáu, chỉ ngang và dọc thuận, có danh sách từTrẻ mới biết đọc, người mới bắt đầu
HaiLưới tám nhân tám, thêm đường chéo xuôiNgười đã quen dạng bài
BaĐủ tám hướng, có từ viết ngượcNgười lớn luyện tập đều
BốnKhông cho danh sách, chỉ cho chủ đề và số từNgười muốn kết hợp tìm từ với vốn từ
NămCác chữ không dùng ghép thành một câu ẩn khi đọc từ trên xuốngNgười thích thử thách, làm quà tặng

Nấc năm là kiểu bảng có thông điệp ẩn: sau khi khoanh hết các từ, những chữ chưa bị khoanh đọc theo thứ tự sẽ thành một câu ngắn. Soạn kiểu này cần chọn chữ điền thêm có chủ ý, không ngẫu nhiên, nên mất công hơn hẳn nhưng người giải rất thích.

Câu hỏi thường gặp

Bài tìm từ có luyện được gì không hay chỉ để giải trí?

Bài tìm từ chủ yếu luyện khả năng quan sát, dò có hệ thống và nhận dạng mẫu chữ. Với trẻ mới biết đọc, nó giúp quen mặt chữ và cách viết từ. Nhưng đừng kỳ vọng nó cải thiện trí nhớ hay tư duy nói chung; luyện gì thì giỏi nấy là kết luận an toàn hơn.

Vì sao tìm mãi không thấy một từ?

Ba nguyên nhân hay gặp: từ viết ngược mà bạn chỉ dò xuôi, từ nằm chéo mà bạn chưa quét đường chéo, hoặc bảng soạn lỗi. Hãy quét lại theo đúng thứ tự hàng, cột, chéo, mỗi lần đọc cả hai chiều. Nếu vẫn không thấy, có thể người soạn quên đặt từ đó.

Bảng tìm từ có dùng từ có dấu được không?

Được, nếu mỗi ô chứa một chữ cái kèm dấu. Khi đó việc soạn khó hơn vì các từ cắt nhau phải trùng cả dấu ở ô chung, và chữ điền ngẫu nhiên cũng cần có dấu để không lộ. Với người mới, bảng không dấu dễ làm hơn.

Trẻ mấy tuổi thì làm được bài tìm từ?

Khi trẻ đã nhận mặt chữ cái và đọc được từ ngắn là có thể bắt đầu với bảng nhỏ chỉ có hướng ngang và dọc thuận. Người lớn ngồi cùng, khen cách con dò chứ không đếm con tìm được bao nhiêu từ. Nếu con chán, dừng lại, quay lại vào hôm khác.

In bảng tìm từ thế nào cho dễ nhìn?

Chọn phông chữ in hoa rõ, các ô vuông đều nhau, khoảng cách giữa các chữ đủ rộng. Với người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ, in bảng to, lưới ít ô. Tránh nền màu đậm hoặc hình trang trí sau chữ vì làm mắt mỏi.

Có nên làm bảng tìm từ theo bài học trên lớp không?

Có thể, và đó là cách nhẹ nhàng để ôn từ khoá của bài, nhất là thuật ngữ mới. Nên kết hợp với một hoạt động nói nghĩa các từ đã tìm được, vì riêng việc tìm chữ cái không đảm bảo học sinh hiểu nghĩa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138